Συνωστισμός ισχυρών ομίλων παρατηρείται τους τελευταίους μήνες στην αγορά διαχείρισης απορριμμάτων, το εναρκτήριο λάκτισμα για το άνοιγμα της οποίας έδωσε στα μέσα της εβδομάδας η Κυβερνητική Επιτροπή. Οι μεγαλύτεροι επιχειρηματικοί όμιλοι της χώρας προσπαθούν να πάρουν θέση σε μια αγορά που εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει τα 2,5 δισ. ευρώ την προσεχή πενταετία, εν μέσω απειλών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για βαρύτατα πρόστιμα στη χώρα μας που θεωρείται ουραγός στην προστασία του περιβάλλοντος.
Πάντως, παρά τους ελάχιστους μήνες που απομένουν μέχρι να λήξουν οι προθεσμίες που έχει θέσει η Κομισιόν, πολλά έργα καθυστερούν.
Μερίδιο
Εκτός από τους μεγάλους κατασκευαστικούς ομίλους, όπως η ΕΛΛΑΚΤΩΡ και η J&P ΑΒΑΞ, νέοι «παίκτες» εισέρχονται στην αγορά διαχείρισης απορριμμάτων, όπως ο όμιλος Λάτση, ο όμιλος Κοπελούζου, ο όμιλος Intracom, η Μηχανική, κ.λπ. Μερίδιο θα διεκδικήσουν και ευρωπαϊκοί κολοσσοί, όπως οι γαλλικές VeoliaEnvironnementκαι SuezEnvironnementπου κυριαρχούν στη διεθνή αγορά. Συμμαχίες αναζητούν και μικρότεροι εγχώριοι όμιλοι όπως η εισηγμένη στην Εναλλακτική Αγορά του Λονδίνου Helesi PLC του Σάκη Ανδριανόπουλου, η τεχνική εταιρεία Μεσόγειος, η εισηγμένη Έδραση Χ. Ψαλλίδας, αλλά και μεγάλες βιομηχανίες που μπορούν να αξιοποιούν το προϊόν της επεξεργασίας απορριμμάτων ως πρώτη ύλη.
Ο όμιλος Βιοχάλκο, μέσω της θυγατρικής Αειφόρος ΑΕ, ανακυκλώνει περί τους 300.000 τόνους υποπροϊόντων μετάλλου - αλουμινίου ετησίως, κυρίως για λογαριασμό των βιομηχανικών του μονάδων. Η Αειφόρος διαθέτει θυγατρική στη Βουλγαρία όπου λειτουργεί η βιομηχανία Stomana του ομίλου Βιοχάλκο.
Στη συνεδρίαση της Τρίτης η Κυβερνητική Επιτροπήενέκρινε το σχέδιο του Υπουργείου Εσωτερικών να κλείσουν 3.000 ανεξέλεγκτες χωματερές (ΧΑΔΑ) που λειτουργούν στην Ελλάδα και να δημιουργηθούν Χώροι Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων (ΧΥΤΥ), από την Τοπική Αυτοδιοίκηση σε συνεργασία με ιδιώτες. Σημειώνεται ότι ήδη έχουν κλείσει οι μισές από τις συγκεκριμένες χωματερές, αλλά ο υφυπουργός Εσωτερικών Αθ. Νάκος δήλωσε πως και μετά την εκπνοή της προθεσμίας της Κομισιόν (31/12/2008) θα μένουν ανοιχτές περί τις 490.
Ο υπουργός Εσωτερικών Πρ. Παυλόπουλος φρόντισε να «διορθώσει» τον κ. Νάκο, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για το πλέον απαισιόδοξο σενάριο… Κι αυτό γιατί αν μείνουν ανοιχτές οι 490 παράνομες χωματερές, η Ελλάδα θα πληρώνει πρόστιμο περί τα 16 εκατ. ευρώ ημερησίως (34.000 ευρώ την ημέρα για κάθε χωματερή)! Η εμπειρία του παρελθόντος δείχνει, πάντως, ότι δικαίως ο υφυπουργός Εσωτερικών εμφανίζεται συγκρατημένος. Εδώ και 20 χρόνια προσπαθούν οι κυβερνήσεις να δημιουργήσουν νέες χωματερές στην Αττική. Μάλιστα τα έργα για τους ΧΥΤΑ στο Γραμματικό και την Κερατέα ανατέθηκαν προ διετίας, αλλά δεν έχουν ξεκινήσει εν μέσω σοβαρών τοπικών αντιδράσεων.
Νέα μοντέλα
Γι’ αυτό το λόγο η πρόβλεψη του κυβερνητικού σχεδίου περί δημιουργίας διαδημοτικών επιχειρήσεων που θα αναλάβουν τη διαχείριση απορριμμάτων, επικρίνεται από τα στελέχη της αγοράς. Υποστηρίζουν ότι η περίπτωση του ΕΣΔΚΝΑ (του συνδέσμου που διαχειρίζεται τα απορρίμματα στην Αττική) αποδεικνύει πως απαιτούνται άλλα μοντέλα, όπως οι Συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ). Στον ΕΣΔΚΝΑ καταλογίζεται σπατάλη κοινοτικών πόρων, αδυναμία σοβαρού σχεδιασμού που οδήγησε στο σημερινό αδιέξοδο, πολυετείς καθυστερήσεις στο εργοστάσιο ανακύκλωσης των Άνω Λιοσίων, αλλά και οι εικόνες αίσχους που παρατηρούνται στην κορεσμένη εδώ και χρόνια χωματερή.
Χαρακτηριστικές της κινητικότητας στην αγορά επεξεργασίας απορριμμάτων είναι οι μετοχικές αλλαγές στη σύνθεση των εταιρειών που έχουν αναλάβει την κατασκευή και διαχείριση των νέων χώρων υγειονομικής ταφής στην Αττική. Ο όμιλος ΕΛΛΑΚΤΩΡ, η ισχυρότερη παρουσία στον τομέα διαχείρισης απορριμμάτων, έχει αναλάβει το νέο ΧΥΤΑ στη Φυλή (προϋπολογισμού 35 εκατ. ευρώ), στον οποίο οι εργασίες προχωρούν κανονικά καθώς και το αντίστοιχο έργο στο Γραμματικό.
Τα έργα στην Κερατέα και το Γραμματικό έχουν μπλοκάρει, εξαιτίας νέων προσφυγών στο Συμβούλιο Επικρατείας (που είχε απορρίψει τις προηγούμενες), αλλά αυτό δεν εμποδίζει τις μετοχικές ανακατατάξεις. Έτσι η J&P ΑΒΑΞ και η Έδραση αποκτούν από 15% εκάστη στην κοινοπραξία που θα κατασκευάσει το νέο ΧΥΤΑ στην Κερατέα, με επικεφαλής τη μη εισηγμένη τεχνική εταιρεία Μεσόγειος. Η τελευταία εισέρχεται με ποσοστό 30% στην κοινοπραξία που έχει αναλάβει το ΧΥΤΑ Γραμματικού.
Ο όμιλος ΕΛΛΑΚΤΩΡ, μέσω της θυγατρικής ΗΛΕΚΤΩΡ ήδη διαχειρίζεται εννέα χωματερές στην Ελλάδα (μεταξύ των οποίων οι δύο μεγαλύτερες, στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη) καθώς και δύο στην Κύπρο (Πάφος και Λάρνακα). Αυτή την περίοδο κατασκευάζει εργοστάσιο ανακύκλωσης βιομηχανικών αποβλήτων στην Αττική, δυναμικότητας 100.000 τόνων ετησίως και μονάδα ανακύκλωσης προϊόντων συσκευασίας στην Κύπρο. Μέσω της γερμανικής θυγατρικής Herhof έχει αποκτήσει τεχνογνωσία στο σχεδιασμό και την κατασκευή μονάδων μηχανικής βιολογικής επεξεργασίας απορριμμάτων. Σχεδιάζει κατασκευή μονάδας θερμικής επεξεργασίας απορριμμάτων στα ανενεργά λατομεία Μουσαμά στο Κορωπί. Το Υπ. ΠΕΧΩΔΕ εκτιμά ότι η υγειονομική ταφή απορριμμάτων κοστίζει σήμερα περίπου 40 ευρώ ανά τόνο και η θερμική επεξεργασία περισσότερα από 120 ευρώ. Όσοι υποστηρίζουν τη θερμική επεξεργασία επισημαίνουν, πάντως, ότι το Υπουργείο δεν λαμβάνει υπόψη του το κόστος απόκτησης της γης για τη χωματερή, αλλά και τα τεράστια κονδύλια που απαιτούνται για την αποκατάσταση του τοπίου μετά την διακοπή λειτουργίας ενός ΧΥΤΑ.
Έσοδα, συνεργασίες και εξειδικευμένοι παίκτες
Ο ΟΜΙΛΟΣ ΕΛΛΑΚΤΩΡ, σε συνεργασία με την αυστραλιανή Energy Developments Limited (EDL), λειτουργεί και μία από τις μεγαλύτερες μονάδες παραγωγής ενέργειας από βιομάζα στη χωματερή των Άνω Λιοσίων, ισχύος 23,5 MW. Τα ετήσια έσοδα μόνο από τη συγκεκριμένη μονάδα φτάνουν τα 10 εκατ. ευρώ, χωρίς να λειτουργεί σε πλήρη ισχύ. Αντίστοιχη μονάδα, μικρότερη ισχύος, λειτουργεί στη Θεσσαλονίκη. H εισηγμένη στο αυστραλιανό χρηματιστήριο EDL διαθέτει μονάδες βιομάζας σε αρκετές χώρες (Γαλλία, ΗΠΑ, κ.ά.).
Όχημα του ομίλου Λάτση στον τομέα διαχείρισης απορριμμάτων είναι η εταιρεία Lamda Waste Management, θυγατρική της εισηγμένης LamdaDevelopment. Ο όμιλος επιδιώκει συμμετοχή στα έργα που θα υλοποιηθούν με τη μέθοδο των ΣΔΙΤ για την κατασκευή μονάδων επεξεργασίας αποβλήτων. Η πρώτη απόπειρα της Lamda Development να συμμετάσχει σε έργα ΣΔΙΤ (στους νέους αυτοκινητοδρόμους) δεν είχε στεφθεί με επιτυχία λόγω νομικών προβλημάτων και προσφυγών από τον ανταγωνισμό.
Ο όμιλος Κοπελούζου ίδρυσε προ μηνών την εταιρεία EverClean, στο διοικητικό συμβούλιο της οποίας συμμετέχουν μέλη της οικογένειας. Ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες αναφέρουν ότι ο κ. Δημ. Κοπελούζος ενδέχεται να συνεργαστεί με τον Σωκρ. Κόκκαλη της Intracom στον τομέα διαχείρισης απορριμμάτων. Η Intracom Κατασκευές (Intrakat) του ομίλου Κόκκαλη έχει παρουσία σε έργα περιβάλλοντος, χωρίς σημαντικές συμβάσεις στον τομέα των απορριμμάτων. Αντίστοιχα σχέδια επέκτασης στην αγορά των σκουπιδιών έχει επεξεργαστεί η διοίκηση του ομίλου Μηχανική, όπως και αρκετοί εισηγμένοι εργολήπτες. Ο όμιλος J&P ΑΒΑΞ, μετά την εξαγορά της Αθηνά, απέκτησε σημαντική τεχνογνωσία καθώς η τελευταία διαχειρίζεται (μαζί με την ΑΚΤΩΡ) τη μονάδα επεξεργασίας λυμάτων στην Ψυτάλλεια.
Μερίδιο διεκδικούν και εξειδικευμένοι «παίκτες», όπως η Helesi, η οποία κυριαρχεί διεθνώς στον τομέα των κάδων απορριμμάτων με ιδιόκτητες παραγωγικές εγκαταστάσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ο βασικός της μέτοχος ελέγχει και την Περιβαλλοντική ΑΤΕΒΕ που ασχολείται με τη συναρμολόγηση απορριμματοφόρων οχημάτων και με μεταφορές σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η Helesi συμμετέχει με ποσοστό 10% στην κοινοπραξία Urbaser AE, με σκοπό τη διαχείριση απορριμμάτων στα περίχωρα της Αθήνας. Το 50% της κοινοπραξίας ελέγχει η Urbaser Hellas και το 40% η Περιβαλλοντική.
Η αγορά τώρα ανοίγει, έστω κι αν η συλλογή απορριμμάτων παραμένει στις αρμοδιότητες των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και στα χέρια των πανίσχυρων συνδικαλιστών του κλάδου.
Στη Μακεδονία η πρώτη μάχη
ΜΙΑ από τις πρώτες μάχες των ισχυρών ομίλων που επενδύουν στη διαχείριση απορριμμάτων, θα δοθεί στη Μακεδονία. Η διαδημοτική επιχείρηση ΔΙΑΔΥΜΑ (Διαχείριση Απορριμμάτων Δυτικής Μακεδονίας) προωθεί τη δημιουργία εργοστασίου επεξεργασίας σκουπιδιών μέσω ΣΔΙΤ, ένα έργο προϋπολογισμού περί τα 100 εκατ. ευρώ που θα δημοπρατηθεί μέσω ΣΔΙΤ.
Ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία για την επιλογή συμβούλου. Στο Νομό Θεσσαλονίκης έχει ήδη ενταχθεί στα έργα ΣΔΙΤ η επένδυση (περί τα 250 εκατ. ευρώ) για τη δημιουργία αντίστοιχης μονάδας. Προκειμένου να καλυφθεί ο όρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που επιβάλλει μέχρι το 2010 να θάβονται στις χωματερές μόνο επεξεργασμένα απορρίμματα, εντός της επόμενης διετίας απαιτείται να δημιουργηθούν ουκ ολίγα αντίστοιχα εργοστάσια (επεξεργασίας, ανακύκλωσης, κ.λπ.) ανά την Ελλάδα. Μόνο στην Αττική προωθούνται τέσσερις μονάδες (δύο στη Φυλή και από μία στο Γραμματικό και την Κερατέα). Σήμερα, το 92% των απορριμμάτων στη χώρα μας καταλήγει κατευθείαν στις -κυρίως παράνομες- χωματερές· το αντίστοιχο ποσοστό στη Γερμανία είναι 20%, στη Σουηδία 13% και στην Ολλανδία κάτω του 5%.
Όπως δημοσιεύεται στην «Ισοτιμία» της 26/7/2008
Σχόλια Αναγνωστών